Báo cáo phân tích Ngành hóa chất - Nền tảng chuỗi giá trị công nghiệp

·        Ngành hóa chất Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới từ năm 2025 nhờ nhu cầu công nghiệp toàn cầu phục hồi và quá trình tái cấu trúc tại các doanh nghiệp lớn. Giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành đạt khoảng 61.381 tỷ đồng, tăng 10,3% YoY – mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này phản ánh năng lực vận hành được cải thiện và khả năng thích ứng tốt hơn với chu kỳ hàng hóa toàn cầu.

·        Bước sang năm 2026, ngành bắt đầu chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và chính sách thương mại. Đáng chú ý, Mỹ đưa phosphorus và glyphosate vào danh mục vật liệu chiến lược, khiến chuỗi cung ứng phốt pho toàn cầu được tái định giá. Đồng thời, việc Trung Quốc siết môi trường tại các tỉnh sản xuất lớn khiến nguồn cung phốt pho vàng giảm, tạo cơ hội cho các nước xuất khẩu như Việt Nam.

·        Khung pháp lý trong nước cũng đang định hình lại ngành. Thuế xuất khẩu phốt pho vàng dự kiến tăng từ 5% lên 10% năm 2026 và 15% năm 2027 nhằm hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô và khuyến khích chế biến sâu. Cùng với đó, Luật Hóa chất và Luật Địa chất – Khoáng sản mới siết chặt quản lý hóa chất và khai thác khoáng sản, nâng yêu cầu tuân thủ nhưng đồng thời tạo rào cản gia nhập ngành.

·        Xu hướng chiến lược của ngành là dịch chuyển chuỗi giá trị từ phốt pho vàng thô sang các sản phẩm chế biến sâu như axit photphoric tinh khiết, hóa chất điện tử và vật liệu pin. Những sản phẩm này có biên lợi nhuận cao hơn và ít chịu tác động từ thuế xuất khẩu. Doanh nghiệp kiểm soát được chuỗi từ khai thác quặng đến sản phẩm hạ nguồn sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

·        Triển vọng giai đoạn 2026–2027 được hỗ trợ bởi giá phốt pho vàng duy trì xu hướng tăng khi nguồn cung Trung Quốc bị siết và nhu cầu từ pin LFP, bán dẫn và công nghệ cao gia tăng. Đồng thời, nhu cầu phân bón và hóa chất công nghiệp tiếp tục ổn định. Xu hướng “Trung Quốc +1” trong chuỗi cung ứng cũng tạo cơ hội cho Việt Nam trở thành nguồn cung thay thế.

·        Ở cấp doanh nghiệp, các công ty hóa chất trong nước đang mở rộng đầu tư vào chuỗi giá trị sâu hơn như hóa chất điện tử, xút–clo và vật liệu pin. Những dự án mới, cùng với lợi thế nguồn quặng apatit và chi phí điện cạnh tranh, giúp Việt Nam duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng hóa chất khu vực và nâng cao giá trị gia tăng của ngành trong dài hạn.