Biến số vĩ mô toàn cầu: Thuế quan Trump và căng thẳng Mỹ - Iran

Thị trường đang đồng thời định giá hai biến số ngoại biên lớn: rủi ro thuế quan từ Mỹ và căng thẳng địa chính trị Mỹ – Iran. Cả hai đều tác động mạnh lên kỳ vọng trước khi phản ánh vào số liệu thực tế, khiến giá cổ phiếu và hàng hóa phản ứng sớm theo hướng “định giá rủi ro”. Với Việt Nam, điều này làm gia tăng phân hóa giữa nhóm xuất khẩu và nhóm nhạy với giá dầu.

Với biến số thuế quan, rủi ro không chỉ là tăng thuế trực tiếp mà còn nằm ở việc siết xuất xứ, tăng điều tra chống bán phá giá/chống trợ cấp và nâng chuẩn thương mại. Các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ, biên lợi nhuận mỏng hoặc lệ thuộc chuỗi cung ứng trung gian sẽ nhạy cảm hơn. Ngược lại, nếu trọng tâm vẫn dồn vào Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam có thể hưởng lợi tương đối, nhưng lợi thế sẽ nghiêng về các doanh nghiệp có năng lực tuân thủ tốt, thị trường đa dạng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Với căng thẳng Mỹ – Iran, thị trường hiện chủ yếu phản ứng với premium rủi ro địa chính trị hơn là cú sốc nguồn cung toàn diện. Điểm nóng là Eo biển Hormuz, nơi chỉ cần nguy cơ gián đoạn cục bộ cũng đủ khiến giá dầu tăng mạnh do lo ngại đứt gãy logistics năng lượng. Trong kịch bản leo thang có kiểm soát, nhóm dầu khí như PVD, PVS, GAS hưởng lợi ngắn hạn về kỳ vọng, trong khi vận tải, hàng không, nhựa – hóa chất và tiêu dùng biên thấp có thể chịu áp lực nếu dầu neo cao.

Nhìn tổng thể, giai đoạn hiện tại phù hợp với chiến lược đầu tư theo kịch bản và chọn lọc theo doanh nghiệp hơn là mua đồng loạt theo nhóm ngành. Với nhóm xuất khẩu, trọng tâm là chất lượng đơn hàng, độ đa dạng thị trường và năng lực tuân thủ. Với nhóm hưởng lợi từ giá dầu, trọng tâm là quản trị điểm mua và kỳ vọng ngắn hạn, vì rủi ro đảo chiều có thể đến rất nhanh khi thông tin đàm phán hạ nhiệt.

‍